De Franse Landbouwwet reserveert de diagnose, preventie en behandeling van dierziekten uitsluitend voor dierenartsen. Deze wettelijke grens tussen dagelijkse verzorging en medische handelingen vormt de basis voor alles wat volgt: een eigenaar die de oren van zijn hond schoonmaakt, zorgt voor de hygiëne; wie een oorontsteking probeert te behandelen met een product dat hij online heeft gevonden, overschrijdt een wettelijke grens. Inzicht in dit onderscheid voorkomt kostbare fouten voor de gezondheid van het dier én voor de portemonnee van de eigenaar.
Diergeneeskundige handelingen en dagelijkse verzorging: de wettelijke grens
De Landbouwwet stelt strikte regels voor diergeneeskundige handelingen. Een aandoening diagnosticeren, een behandeling voorschrijven of een geneesmiddel met een genezende werking toedienen: dat mag uitsluitend een dierenarts doen. Dagelijkse verzorging vervangt nooit een diagnose van een dierenarts.
De ogen schoonmaken, de vacht borstelen, de nagels knippen en de tanden verzorgen met een geschikte tandenborstel: deze dagelijkse hygiënehandelingen vallen onder de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Het gaat mis wanneer een klinisch symptoom wordt aangezien voor een gewone verzorgingsbehoefte.
Een eenmalige, heldere oogafscheiding kun je schoonmaken met fysiologisch serum. Bij groenige of aanhoudende afscheiding, of als die gepaard gaat met roodheid, is een onderzoek nodig. Een hond die na een wandeling met zijn kop schudt, kan water in de gehoorgang hebben. Een hond die elke dag met zijn kop schudt en aan zijn oor krabt, heeft waarschijnlijk een oorontsteking. Geen enkele vrij verkrijgbare oorreiniger is een behandeling.
Wil je meer weten over dit onderscheid en hygiëneproducten vinden die geschikt zijn voor elke diersoort? De dierenverzorgingsproducten van Espace Animaux omvatten een breed assortiment, ingedeeld naar gebruik.
Waarschuwingssignalen die je niet moet verwarren met een hygiënebehoefte
- Aanhoudende slechte adem bij een kat of hond: dit wordt vaak toegeschreven aan onvoldoende tandenpoetsen, maar kan wijzen op tandvleesontsteking, nierfalen of een spijsverteringsprobleem waarvoor bloedonderzoek nodig is.
- Plaatselijk haarverlies: vaker borstelen helpt niet als de oorzaak een allergische huidontsteking, schimmelinfectie of hormonale aandoening is.
- Overmatig likken aan de poten: dit wordt soms als een tic gezien, maar wijst vaak op gewrichtspijn, voedselallergie of angst waarvoor gedragsbegeleiding nodig is.
- Verandering in de stoelgang (terugkerende diarree of verstopping): zonder advies van een dierenarts van brokken wisselen kan de diagnose van een spijsverterings- of parasitaire aandoening vertragen.

Dagelijkse hygiëne voor honden en katten: technieken en frequentie
De vacht borstelen is meer dan alleen een schoonheidsbehandeling. Bij langharige honden voorkomt het klitten, die vochtige huidontstekingen in de hand kunnen werken. Bij katten beperkt het de inname van losse haren en daarmee de vorming van trichobezoaren (haarballen). Minstens één keer per week borstelen vermindert het aantal consulten voor huidproblemen.
Voor de oren gebruik je een reinigingsmiddel met een pH-waarde die geschikt is voor de diersoort. We raden aan om bij elke schoonmaakbeurt de kleur van het oorsmeer te controleren: donkerbruin of zwart oorsmeer bij een kat kan wijzen op een besmetting met Otodectes cynotis (oormijt).
Gebitsverzorging voor honden en katten thuis
Tandsteen is een van de meest voorkomende gezondheidsproblemen bij huisdieren. Poetsen met een zachte tandenborstel en een enzymatische tandpasta die speciaal voor de diersoort is ontwikkeld, blijft de doeltreffendste preventieve maatregel. Kauwstrips en gebitsspeeltjes zijn een goede aanvulling, maar vervangen het poetsen niet.
Tandsteen verwijderen onder algehele narcose is werk voor de dierenarts. Zelf tandsteen proberen te verwijderen kan het tandglazuur beschadigen of het tandvlees verwonden.
Voedingssupplementen en online middeltjes: wat de regelgeving echt toestaat
Door het groeiende aanbod aan voedingssupplementen voor dieren (CBD-olie, probiotica, chondroprotectiva) vervaagt de grens tussen voeding en geneeskunde. Een voedingssupplement is geen diergeneesmiddel en mag geen therapeutische werking claimen.
Zalmolie geven om de vachtkwaliteit te verbeteren, valt onder voeding. Een kruidenproduct dat als ontstekingsremmend wordt aangeprezen toedienen om kreupelheid te behandelen, is zelfmedicatie. Als een derde zo’n product zonder diploma voorschrijft, kan dat bovendien neerkomen op de illegale uitoefening van de diergeneeskunde.
Geen enkel supplement vervangt een consult wanneer een symptoom aanhoudt. Goede voeding, afgestemd op de leeftijd, het ras en het activiteitenniveau van het dier, vormt de basis voor welzijn. Een hond die volledige en uitgebalanceerde voeding krijgt, heeft doorgaans geen supplementen nodig, tenzij de dierenarts die specifiek voorschrijft.
Dierenwelzijn in het dagelijks leven: meer dan hygiëne en gezondheid
De regelgeving voor honden- en kattenfokkers weerspiegelt een bredere ontwikkeling: welzijn omvat meer dan lichamelijke verzorging. De regels schrijven onder meer dagelijkse uitlaatrondes voor honden voor. Voor katten moeten er voorzieningen zijn zoals comfortabele ligplaatsen, schuilplekken, krabpalen en voldoende kattenbakken.
Deze wettelijke eisen zijn bedoeld voor fokkers, maar vormen ook voor elke eigenaar een nuttige richtlijn. Een kat die binnenshuis wordt gehouden zonder voldoende omgevingsverrijking (krabpaal, hoge plekken, terugtrekplekken), ontwikkelt sneller gedragsproblemen zoals onzindelijkheid, agressie en dwangmatig likken.
Gezondheidsregistratie: wat er vanaf 2027 verandert
Een besluit van 19 juni 2025 voorziet in de doorgifte aan Icad van gegevens over de gezondheidsopvolging van honden en katten vanaf 1 januari 2027. Vanaf 2029 worden bepaalde gegevens uit registers bovendien digitaal vastgelegd. Deze verandering is in eerste instantie van belang voor fokkers, maar kondigt een systeem aan waarin de gezondheidsgeschiedenis van elk dier beter wordt bijgehouden en makkelijker te raadplegen is.
Tegelijkertijd werkt AFNOR samen met het ministerie van Landbouw aan een vrijwillige welzijnsnorm voor honden- en kattenfokkerijen, die de wettelijke basis moet aanvullen met objectieve criteria. Deze norm is nog niet van kracht, maar bevestigt wel de richting waarin de sector zich ontwikkelt.

Het onderscheid tussen dagelijkse verzorging en medische handelingen blijft het belangrijkste uitgangspunt. Een eigenaar die de basishygiëne goed bijhoudt, de leefomgeving van zijn dier goed inricht en naar de dierenarts gaat zodra een symptoom langer dan twee of drie dagen aanhoudt, voorziet in de overgrote meerderheid van de behoeften. De rest proberen verkopers van wondermiddelen voor hun rekening te nemen.



