Een stempel die op een gouden sieraad is gegraveerd, getuigt in principe van de inhoud van het edelmetaal. Op een stuk van buitenlandse oorsprong volgt deze markering andere conventies dan het Franse systeem, wat de verificatie bemoeilijkt. Het onderscheiden van een valse stempel van een authentiek merkteken veronderstelt dat men begrijpt wat elke afdruk certificeert, en vervolgens weet waar men naar inconsistenties moet zoeken.
Garantiestempel en verantwoordelijkheidsstempel: twee verschillende functies op buitenlands goud
Voordat men een verdachte stempel beoordeelt, moet men weten dat een gouden sieraad in werkelijkheid twee soorten markeringen draagt. De garantiestempel certificeert het gehalte van het metaal, dat wil zeggen de verhouding van puur goud in de legering. De verantwoordelijkheidsstempel (of meesterstempel) identificeert de fabrikant of importeur die zijn verantwoordelijkheid voor het stuk op zich neemt.
Een buitenlandse stempel die geloofwaardig lijkt, is op zichzelf niet voldoende om het gehalte van het sieraad te bevestigen of vast te stellen wie het op de markt heeft gebracht. Valsmunters reproduceren vaak een geloofwaardig garantieteken, maar laten de verantwoordelijkheidsstempel weg of verzinnen er een. Het controleren van de aanwezigheid en consistentie van beide markeringen vormt het eerste filter voor detectie.
Verschillende Europese landen nemen deel aan de internationale conventie over stempeling, die het mogelijk maakt dat een stempel die in een ondertekenende staat is aangebracht, in een andere wordt erkend zonder nieuwe lokale markering. Het is mogelijk om een buitenlandse gouden stempel op E-City te herkennen door het gemeenschappelijke symbool dat specifiek is voor deze conventie te identificeren. De afwezigheid van enige Franse markering op een geïmporteerd sieraad is dus niet systematisch verdacht, op voorwaarde dat het land van oorsprong ondertekenaar is en dat de gemeenschappelijke stempel goed aanwezig is.
Visuele aanwijzingen voor een valse stempel op een gouden sieraad
De meeste valse stempels verraden hun oorsprong bij een inspectie met een loep. Een vergrotende loep (minimaal x10) is voldoende om de meest voorkomende defecten op te sporen.
Helderheid en regelmaat van de afdruk
Een officiële stempel is met constante precisie geslagen of met een laser gegraveerd. Een valse stempel vertoont vaak vage contouren, onregelmatige randen of een ongelijke diepte. De nationale symbolen (adelaarshoofd in Frankrijk, weegschaal in Italië, lopende leeuw in het Verenigd Koninkrijk) bevatten fijne details die verdwijnen bij een handmatige reproductie.
Positionering en grootte
Op een authentiek sieraad is de stempel op een specifieke plaats aangebracht, afhankelijk van het type stuk (sluiting, binnenring, bevestiging). Een afwijkende, verkeerd georiënteerde of abnormaal grote markering in verhouding tot het beschikbare oppervlak moet alarm slaan. Valsmunters negeren vaak deze plaatsingsconventies, die van land tot land verschillen.
Consistentie tussen het symbool en het aangekondigde gehalte
Elk symbool komt overeen met een specifiek metaalgehalte. Een stempel in de vorm van een adelaarshoofd vergezeld van een inscriptie “585” (oftewel 14 karaat) vormt een inconsistentie, omdat dit Franse merk gereserveerd is voor 18 karaat goud (750 duizendsten). Hier zijn de punten die systematisch moeten worden gecontroleerd:
- Het symbool van de stempel komt overeen met het aangekondigde gehalte in karaat of duizendsten, zonder tegenstrijdigheid tussen de twee aanduidingen.
- Het land van oorsprong van het sieraad gebruikt daadwerkelijk het weergegeven markeersysteem (sommige landen gebruiken alleen de aanduiding in karaat, andere in duizendsten).
- De verantwoordelijkheidsstempel bevat een ruit (Franse norm) of een formaat dat voldoet aan de gebruiken van het uitgevende land, en niet een generiek cartouche.
Beperkingen van X-fluorescentie voor het detecteren van een valse stempel
Veel juweliers en inkoopkantoren gebruiken een analyser via X-fluorescentie om de samenstelling van een sieraad te meten. Dit apparaat projecteert een bundel op het oppervlak en identificeert de aanwezige metalen. Het resultaat is snel en niet-destructief.
Deze methode heeft een structurele beperking: ze analyseert voornamelijk de oppervlaktelaag van het metaal. Een sieraad van messing dat is bedekt met een dikke laag goud kan een consistent resultaat op het oppervlak vertonen terwijl het hol of samengesteld is uit een basislegering aan de binnenkant. Meervoudige of vergulde stukken vormen hetzelfde probleem.
Voor een verdacht stuk geeft het vergelijken van de metingen die op verschillende gebieden van het sieraad zijn genomen (sluiting, lichaam, las) een betrouwbaarder overzicht dan een enkele puntmeting. Als de resultaten sterk variëren van het ene punt naar het andere, verschilt de interne samenstelling waarschijnlijk van het oppervlak. In dat geval biedt een aanvullende methode, zoals de toetsing met een aanraakteste of een proef door middel van afsmelting in een laboratorium, een definitieve uitslag.
Aanvullende controles zonder gespecialiseerde apparatuur
<pEnkele eenvoudige tests kunnen helpen om een twijfel te versterken voordat men een professional raadpleegt.
- De magnetentest: puur goud en zijn gangbare legeringen zijn niet magnetisch. Als het sieraad wordt aangetrokken door een krachtige magneet (neodymium), bevat het waarschijnlijk een ferrometaal onder het gouden oppervlak. Deze test detecteert niet alle vervalsingen (koper en messing zijn ook niet magnetisch), maar elimineert een categorie vervalsingen.
- Het wegen: goud is aanzienlijk dichter dan de meeste metalen die voor imitaties worden gebruikt. Een sieraad dat abnormaal licht is in verhouding tot zijn zichtbare volume verdient een grondige inspectie.
- Het observeren van slijtagegebieden: op een verguld sieraad dat regelmatig wordt gedragen, wordt de laag goud dunner op de plekken van wrijving (randen, sluiting, schakels). Een andere kleur die door het goud heen zichtbaar is, verraadt een vergulding op een basismetaal.
De verordening van 20 december 2023 heeft de bepalingen met betrekking tot de garantie van edelmetalen samengevoegd in het Handelswetboek. Voor een professionele aankoop of inkoop in Frankrijk legt het regelgevend kader verificatieverplichtingen op die de koper beschermen. Een verkoper die een controle van de stempel weigert of die de oorsprong van het stuk niet kan rechtvaardigen, vormt een extra waarschuwingssignaal.
De meest zekere manier om de authenticiteit van een buitenlandse stempel te bepalen, blijft de raadpleging van een garantiekantoor of een expert in edelmetalen met toegang tot de internationale stempelregisters. Een stempel, zelfs perfect visueel nagebootst, weerstaat niet aan een vergelijking met de officiële databases van het uitgevende land.
